Oyunlaştırma nedir, ne değildir?
Öğretmenler odasında “oyunlaştırma” kelimesi geçtiğinde genellikle iki tepkiden biri gelir: Ya gözler parlar ya da “Yine mi yeni bir moda?” diye bir iç çekiş duyulur. İkisinin de haklı bir tarafı var. Çünkü oyunlaştırma diye anlatılan şeylerin bir kısmı aslında oyunlaştırma değil.
Kısa bir tanım
Oyunlaştırma, oyun olmayan bir ortama oyunları çekici kılan öğeleri taşımaktır: net bir hedef, açık kurallar, anında geri bildirim ve gönüllü katılım. Sınıf bir oyuna dönüşmez, ders yine derstir. Değişen, öğrencinin derse bakışıdır: Bir oyuncunun oyuna baktığı gibi bakmaya başlar.
Oyunlaştırma ne değildir?
Derste oyun oynamak değildir. Bir konuyu öğretmek için tasarlanmış bir oyunu oynatmak “oyun tabanlı öğrenme”dir. Değerlidir ama başka bir şeydir.
Puan, rozet ve sıralama tablosundan ibaret değildir. Bunlar oyunun kabuğudur. Tek başlarına kısa süreli bir heyecan yaratır, sonra sönerler.
Ödül karşılığı çalıştırmak değildir. Öğrenci yalnızca puan için çalışıyorsa, puan ortadan kalktığında çalışma da kalkar.
Teknoloji gerektirmez. En iyi örneklerin bir kısmı kâğıt, kalem ve tebeşirle yapılır.
Peki oyunu oyun yapan ne?
İyi bir oyunda oyuncu ne yapması gerektiğini bilir, ne kadar ilerlediğini görür, hata yaptığında cezalandırılmak yerine yeniden dener ve zorluk becerisiyle birlikte artar. Bunları sınıfa taşıyabildiğiniz ölçüde oyunlaştırıyorsunuz demektir:
Net hedef: Öğrenci bugünkü “görevini” tek cümleyle söyleyebilmeli.
Anında geri bildirim: Haftalar sonra gelen not değil, o anda gelen “doğru yoldasın” işareti.
Hata yapma özgürlüğü: Yanlış cevap oyunun sonu değil, bir sonraki denemenin başlangıcıdır.
Kademeli zorluk: Herkes aynı basamaktan başlamak zorunda değildir ama herkes bir sonraki basamağı görür.
Seçim: Aynı hedefe birden fazla yol varsa öğrenci kendini oyuncu gibi hisseder.
Yarın sınıfta deneyebileceğiniz küçük bir adım
Bir sonraki tekrar dersinizi görev kartlarıyla yapın. Konuyu üç zorluk seviyesine ayırıp altı ile dokuz arası soru hazırlayın. Öğrenciler kolay karttan başlar, doğru cevapladıkça bir üst seviyeye geçer. Yanlış cevap puan kaybettirmez, yalnızca aynı seviyeden yeni bir kart çektirir. Sıralama tablosu yoktur; herkes yalnızca kendi ilerlemesini görür.
Ders sonunda tek bir soru sorun: “Bugün hangi seviyeye kadar çıktın?” Cevaplar size hem konunun nerede takıldığını hem de kimin bir sonraki adıma hazır olduğunu gösterecek.
Daha fazlası için
Oyunlaştırmanın teorisini ve sınıfta, bahçede uygulanabilecek etkinlikleri 2018'de yayımlanan Eğitimde Oyunlaştırma ve Uygulamaları kitabımda ayrıntılı olarak anlattım. Bu blogda her ay iki konudan birine dönüyorum: oyunlaştırma ve filmlerdeki bilim.
Yorumlar